I. Godfried van Bouillon

     Na de ongelukkige tegenslag van de eerste kruistocht om de Heilige Plaatsen te bevrijden, werd er een nieuwe, ditmaal goed voorbereide militaire expeditie opgezet vanuit de vier windstreken van Europa. ( cfr. Geschiedenis)
      Raymond van Toulouse, Bohémond van Tarente, Robrecht van Vlaanderen en Godfried van Bouillon hadden allen een leger georganiseerd en spraken af op de oevers van de Bosforus om hun krachten te bundelen.

     Godfried van Bouillon verkocht zijn kasteel van Bouillon, met recht op terugkoop, aan het Prinsbisdom Luik, om zijn deelname aan deze kruistocht te financieren voor de destijds belangrijke som van 1300 zilverstukken, 3 goudstukken en een pond goud.
      Als hoofd van de kruisvaarders uit het Europa van de Noordelijke Volken verliet hij zijn fort te Bouillon op 15 augustus 1096 op weg naar Konstantinopel.


Vesting van Godfried van Bouillon in België

     Op het moment dat de 4 legeraanvoerders zich verenigden op de oevers van de Bosforus werden ze geconfronteerd met een typisch probleem waarmee een verenigd leger te kampen heeft: het opperbevel. Het is niet verwonderlijk dat de geallieerden deze taak toevertrouwden aan Godfried van Bouillon. Deze prins van bij ons, naast zijn opmerkelijke persoonlijke kwaliteiten, sprak Diets en bastaard Latijn. Onze regio's waren van oudsher het kruispunt van Europa aan de monding van de grote stromen, waar zowel de Latijnse, Germaanse, Angelsaksische en Keltische culturen elkaar ontmoetten zowel voor oorlog als vrede.
     Daarom werd Godfried van Bouillon aangesteld door zijn gelijken om te onderhandelen met de Keizer van Byzantium, Alexis Comnene I, teneinde een doortocht doorheen Turkije te bekomen en om de finale aanval op Jeruzalem te leiden.

     De kruisvaarders veroverden de Heilige Stad op 15 juli 1099, met de strijdkreet 'DEUS LO VULT', welke de Orde tot op heden als devies heeft bewaard. Aan Godfried van Bouillon werd het koningschap van de Heilige Stad aangeboden, maar hij weigerde de gouden kroon te aanvaarden "daar waar Christus met doornen was gekroond ". Hij verkoos de titel van 'beschermheer van het Heilig Graf'.

     Godfried van Bouillon is voor onze Orde een voorbeeld van moed, efficiëntie en bescheidenheid.     

    Om de herinnering aan Godfried van Bouillon levend te houden, is op de muur van de sacristie van de Basiliek van het Heilig Graf een kastje te zien waarin een zwaard en sporen zijn uitgesteld als mede een steen met de woorden: "Van Bouillon naar Jeruzalem, een steen van het kasteel van onze Hertog Gotfried van Bouillon, Beschermer van het Heilig Graf. Moge hij binnen deze muren in vrede rusten."

                  
De Franciscanse Custodie bewaart het zwaard van Godfried van Bouillon
in de sacristie van de Basiliek van het Heilig Graf te Jeruzalem.
Naast het zwaard is op de muur een tegel aangebracht afkomstig van het kasteel van Bouillon.

II. De Orde van het Heilig Graf in de Nederlanden

     De kronieken die over de jaren bewaard zijn gebleven laten ons toe het aantal mensen te tellen die werden geridderd vóór het Heilig Graf te Jeruzalem tussen 1336 en 1498. In de 14e eeuw waren er tussen de 20 ridders 5 afkomstig uit de Nederlanden. In de 15e eeuw waren er 515 waarvan het overgrote deel afkomstig was uit Duitsland.
     In België is er sprake van een zekere Anselme Adornes die in 1470 naar het Heilig Land trok en waarvan de graftombe zich in de Kerk van Jeruzalem in Brugge bevindt, die door zijn vader werd gesticht. (Jean Pierre de Gennes)
     We vermelden ook dat tussen 1500 en 1560, een kwart van de nieuwe ridders afkomstig waren uit onze streken, terwijl tussen 1597 en 1739 dit er nog maar 3% waren. Dit is waarschijnlijk te verklaren door de verwarringen van de reformatie. Tussen 1815 en 1848 tellen we slechts 2% nieuwe ridders van bij ons. (Guy Stair Sainty)

     De Franciscaanse Custodie in het Heilg Land bezit in haar archieven waardevolle documenten die de namen bevatten van personen geridderd in de periode tussen 1561 en 1847. Met het begin van dit document, dat spijtig genoeg veel fouten en lacunes vertoont, heeft onze voormalige landscommandeur wijlen Baron de Meester de Ravenstein gepoogd een lijst van Belgische Ridders van het Heilig Graf samen te stellen vanaf de aanvang tot in het jaar 1939. Moest het onze bezoekers interesseren kan deze lijst volledig op de website van de Orde gepubliceerd worden.

 III. Het Algemeen Kapittel te Hoogstraten (1558)

      Bij de aanvang van de XVI-de eeuw, baarde de vooruitga ng van de Islam in het Middellandse Zee-gebied grote zorgen, gezien de Ottomanen het meesterschap hadden op zee.
      De Christelijke naties hadden een smadelijke nederlaag voor het eiland Djerba in 1560 geleden, waarop het verlies van Cyprus was gevolgd in 1570. Zij brachten een internationale vloot samen, aangevoerd door Don Juan van Oostenrijk, welke in 1571 in de Zeeslag van Lepanto de Halve Maan glansrijk overwon
     Dit wapenfeit kreeg een zeer grote weerklank, want voor het eerst moest de Halve Maan het onderspit delven. Toch volstond deze overwinning niet, om de situatie op militair of politiek vlak ten gronde te wijzigen.

     Het is in dit spanningsveld tussen de Christenen en de Arabieren dat de militaire ordes hun heropleving kennen in de 16e eeuw. Een 30-tal Ridders van het Heilig Graf van ons land, waarvan het merendeel Vlamingen, kwamen te Hoogstraten bijeen op 26 maart 1558. Het was hun opzet een Orde op te richten waardoor hun persoonlijke status als Ridders van het Heilig Graf een plechtige bevestiging zou vinden door hun lidmaatschap van een gevestigd lichaam. Derhalve stelden zij aan Koning Filips II voor de functie van Grootmeester van deze Orde op zich te willen nemen.
     We reproduceren hieronder, ter illustratie, het begin van het officiële document dat de conclusies van dat kapittel te Hoogstraten weergeeft. De volledige notities van dit kapittel zijn terug te vinden in het archief van Simancas in Spanje.

     Twee weken later, op 10 april, aanvaardt de koning het Grootmeesterschap en kondigt aan dat zijn troonopvolger, Don Carlos, Prins van de Orde zou zijn. Philips II stuurde een ambassadeur naar Rome om de goedkeuring van de Paus te bekomen, maar deze poging mislukte door een reeks politieke intriges tussen vaticaanse autoriteiten.
     Na de dood van de Paus poogt Philips II in 1563 alsnog de goedkeuring van de nieuwe Paus Pius IV bekomen, zonder veel succes.

     Het is interessant te vermelden dat de kerk van de Heilige Katharina te Hoogstraten, waar het Algemeen Kapittel van 1558 plaatsvond, gebouwd werd in 1525 door Antoine de Lalaing, eerste Graaf van Hoogstraten en Ysabeau de Culemborg, waarvan de moeder een kleindochter was van Philips de Goede, Hertog van Brabant.
     In het koor van de kerk, dat over de jaren intact is gebleven, verenigen zich nog steeds de leden van onze Orde, op dezelfde plaats als onze voorgangers. De Eucharistie wordt dan ter gelegenheid opgedragen met de priestergewaden van die tijd, geborduurd met de familieschilden van de Lalaings-Culemborg.

IV. De Landscommanderij van België vandaag

     De Landscommanderij van België werd in 1926 in het leven geroepen. In die tijd droeg de Landcommanderij de titel van Belgische Provincie.
     Op 11 april 1930 werd de kerk van Onze Lieve Vrouw van de Overwinningen op de Zavel door Z.E. Kardinaal Van Roey, Aartsbisschop van Mechelen, Primaat van België en Grootkruisridder van de Orde, verheven tot kapittelkerk van de Landscommanderij. Hieronder vindt u een document dat deze opdracht bevestigt.
     Wie méér over deze kerk wil weten, gelieve hier te klikken


Onze Lieve Vrouw der Overwinningen op de Zavel

     In 1934 nam de Landscommanderij de vorm aan van Vereniging Zonder Winstbejag onder Belgisch recht. Officieel heet de Orde sinds dan: de Belgische Vereniging van Leden van de Ridderorde van het Heilig Graf van Jeruzalem.
     Om haar activiteiten in het Heilig Land beter te ondersteunen werd in 1991 de Stichting voor het Heilig Land in het leven geroepen door de Belgische Landscommanderij.

     De leden van het Koninklijk Huis zijn traditioneel lid van de Orde. Op 19 oktober 1995 overhandigden de Landscommandeur-generaal Prins Paolo-Enrico MASSIMO LANCELLOTTI en de Gouverneur-generaal Graaf Ludovico CARDUCCI ARTEMISIO aan onze Koning Albert II en Koningin Paola, de Ordeketens van de Orde van het Heilig Graf. Ook Koningin Fabiola is Dame met Ordeketen. Ze overhandigden tegelijkertijd ook het Grootkruis van de Orde aan onze Kroonprins Filip, Hertog van Brabant.


     De verantwoordelijkheid van de Landscommanderij, die vandaag ongeveer 360 leden telt, werd door Kardinaal Grootmeester Furno toevertrouwd aan Jonkheer François 't Kint de Roodenbeke.
     De Landscommandeur is in zijn rechtsgebied verantwoordelijk voor de realisatie van de objectieven van de Orde. Hij legt hierover verantwoording af aan de Kardinaal Grootmeester, en wordt in zijn taak bijgestaan door de Raad van de Orde:

Landscommandeur: Jonkheer François 't Kint de Roodenbeke
Groot Prior : Z.E. Mgr. Paul Lanneau
Kanselier: Jonkheer Charles Thibaut de Maisières
Secretaris: Jonkheer Xavier Gilliot
Schatbewaarder: Graaf Aymar de Brouchoven de Bergeyck
Geestelijk Ceremoniemeester: Mgr Laurent Grimmonprez
Wereldlijk Ceremoniemeester: Jonkheer Bertrand Maus de Rolley
Raadsleden:
de Heer Paul Leysen
 Mw Albert de Schaetzen van Brienen
Jonkheer Patrick Uyttenhove
de Heer Christian Pirard

Secretariaat van de Landscommanderij België
Basiliekvoorplein, 1  B-1083 Brussel BELGIË
Telefoon 02/375.80.43. Fax: 02/428.79.99